(Αναδημοσιέυση κειμένου από τον εκπαιδευτικό του Μουσικού Σχολείου Δράμας κ. Γιάννη Τοπαλίδη)
5ος Ιστορικός και Αρχαιολογικός Περίπατος Μουσικού Σχολείου Δράμας
Δεν ήταν ένας περίπατος. Ήταν μια υπενθύμιση.
Υπενθύμιση ότι υπάρχουν τόποι που δεν επιτρέπεται να ξεχνιούνται.
Ότι η ιστορία δεν είναι κεφάλαια βιβλίου, αλλά ίχνη που περιμένουν να πατηθούν ξανά.
Στη Χωριστή, ένα πρωινό Σαββάτου, περίπου εξήντα άνθρωποι, μαθήτριες και μαθητές του Μουσικού Σχολείου Δράμας, γονείς και εκπαιδευτικοί, στάθηκαν απέναντι σε κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους.
Όχι για να το θαυμάσουν. Αλλά για να το αναγνωρίσουν. Εκεί όπου
«των Ελλήνων οι κοινότητες φτιάχνουν άλλο γαλαξία…
μέχρι τα ουράνια σώματα, με πομπούς και με κεραίες,
φτιάχνουν οι Έλληνες κυκλώματα κι ιστορία οι παρέες».
Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Δράμα ήταν μια πόλη με μειοψηφικό ελληνικό στοιχείο.
Κι όμως, η Χωριστή στεκόταν σχεδόν αμιγώς ελληνική. Όχι από τύχη. Από επιλογή.
Στη χρονική αυτή στιγμή, εμφανίζεται μια μορφή που δεν χωρά σε ήσυχες περιγραφές:
ο Χρυσόστομος Καλαφάτης. Ο Άγιος δεσπότης μας. Δεν περιορίστηκε σε λόγια πίστης.
Έχτισε. Οραματίστηκε. Οργάνωσε.
Σε μια εποχή που η πατρίδα ήταν ακόμη μισή και ο ελληνισμός διασκορπισμένος, τόλμησε να στήσει (ανάμεσα σε 35 κτήρια που θεμελίωσε) έναν ναό, ένα αναγνωστήριο, μια κυψέλη μουσικής και ένα σχολείο σαν πράξεις αντίστασης.
Όχι συμβολικές — πραγματικές.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατέρρεε. Η Δράμα και η Καβάλα τραβούσαν πάνω τους τα βλέμματα και τις διεκδικήσεις των Βουλγάρων έναντι των Ελλήνων.
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη ρευστότητα, μια κοινότητα δεν περίμενε τις εξελίξεις. Τις προλάβαινε.
Με τη στήριξη των κατοίκων, ήρθε ο Βιεννέζος αρχιτέκτονας Κόνραντ φον Βίλας. Χτίστηκε ένας ναός που δεν ταίριαζε με τη μιζέρια της εποχής. Και ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από τρία χρόνια.
Αυτό δεν είναι απλώς έργο. Είναι δήλωση. Και σαν να μην έφτανε αυτό, καλείται να ζωγραφίσει το ναό ο Κωνσταντίνος Παρθένης.
Όχι για μια μεγαλούπολη. Για ένα χωριό.
Σήμερα αυτό θα ακουγόταν υπερβολικό. Τότε, ήταν απόφαση.
Όσοι στάθηκαν μέσα σε εκείνον τον χώρο, δεν είδαν απλώς εικόνες. Αντιμετώπισαν το μέτρο μιας άλλης εποχής — και, αναπόφευκτα, το δικό τους. Γιατί τέτοια έργα δεν σε αφήνουν ουδέτερο. Σε εκθέτουν.
[Φαντάζεστε σε σημερινές αναλογίες να καλείται να να χτίσει ναό σε μια ασήμαντη ελληνική επαρχία ο Σαντιάγο Καλατράβα και να ζωγραφίζει ο Γιάννης Ψυχοπαίδης ή ο Γιώργος Κόρδης;;;].
Η συνέχεια δεν ήταν τυπική.
Ήταν αποκαλυπτική.
Ο Μουσικοδραματικός Σύλλογος Χωριστής «Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία» δεν παρουσιάστηκε ως ένας ακόμη πολιτιστικός φορέας.
Αποκαλύφθηκε ως αυτό που είναι: ένας πυρήνας που γεννά, στηρίζει και μεταφέρει πολιτισμό.
Εκεί απ’ όπου, πριν από 33 χρόνια, κυοφορήθηκε και πήρε σχήμα το Μουσικό Σχολείο Δράμας.
Όχι ως διοικητική πράξη.
Αλλά ως φυσική συνέχεια.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ουσιαστικό:
ότι η ιδέα δεν έμεινε πίσω.
Πέρασε μέσα από ανθρώπους και έφτασε μέχρι σήμερα.
Ο ίδιος ο Χρυσόστομος είχε ήδη θέσει τις βάσεις:
μουσική, άθληση, παιδεία — όχι ως πολυτέλειες, αλλά ως ανάγκες.
Ως τρόποι να σταθεί ο άνθρωπος όρθιος, μέσα και έξω.
Μια σκέψη που, ακόμη και τώρα, μοιάζει να προηγείται.
Η επίσκεψη στο ιστορικό Δημοτικό Σχολείο και η παρουσίαση του «Κώδικα της Τσατάλτζας» δεν πρόσθεσαν απλώς πληροφορίες.
Έδεσαν το νήμα.
Έδειξαν ότι τίποτα από αυτά δεν είναι αποσπασματικό.
Είναι συνέχεια.
Και η σημερινή φιλοξενία των Χωριστιανών προς τους επισκέπτες, δεν ήταν τυπική ευγένεια.
Ήταν αναγνώριση.
Υπάρχουν επισκέψεις που τελειώνουν όταν φεύγεις.
Και υπάρχουν επισκέψεις που σε ακολουθούν.
Αυτή η επίσκεψή μας, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Γιατί δεν αφορά μόνο όσους ήταν εκεί.
Αφορά και όσους δεν ήταν — αλλά οφείλουν να ξέρουν.
Με τη συνδιοργάνωση ανθρώπων που επιμένουν να κρατούν και να στηρίζουν τέτοιες δράσεις ζωντανές, όπως η Κα Χριστίνα Μάττα, η διαδρομή αυτή δεν έκλεισε.
Άνοιξε.
Ευχαριστώ θερμά την Κα Μάττα που από την πρώτη στιγμή στήριξε την ιδέα και τη γονιμοποιούσε με ό,τι κατακτούσε ως αίσθηση και γνώση.
Κάπως έτσι, μια απλή διαδρομή γίνεται κάτι πολύ περισσότερο από μια επίσκεψη.
Γίνεται μια υπενθύμιση ότι οι στιγμές που αξίζουν δεν περιμένουν την τέλεια συνθήκη — ζητούν την απόφαση.
Για όσους ήταν εκεί, θα μείνει.
Για όσους δεν ήταν, ίσως να είναι η επόμενη φορά.
Γιατί η ιστορία δεν ζητά να τη θυμόμαστε.
Ζητά να είμαστε παρόντες όταν συμβαίνει.
Υ. Γ. Ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου τους αγαπητούς γονείς, το εκπληκτικό προεδρείο του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Μουσικού Σχολείου Δράμας, τα παιδιά μας που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και κυρίως τη διευθύντρια του σχολείου μας.
Δεν έχω λόγια για να μιλήσω για τον κ. Δημήτρη Καζάκη κι όσα πρόλαβε κι ετοίμασε για εμάς ως υλικό, ως παρουσίαση και ως ενθύμιο από το σχολείο που διευθύνει.
Ευχαριστώ τον ευγενέστατο ιερέα του χωριού π. Μαυρουδή Κυριαζάκη.
Ευχαριστώ τις Χωριστιανές μας μαθήτριες οι οποίες μαζί με μέλη του Δ.Σ. του συλλόγου μάς ξενάγησαν στις αίθουσες του συλλόγου. Ευχαριστούμε το σύλλογο γενικότερα και για τα ευγενικά δώρα που μάς κόμισαν.
Συνεχίζουμε…
